Hooibeekhoeve ondersteunt landbouwers bij het beter beheren van regenwater en erfsappen, met oog voor hergebruik en infiltratie, om zo de waterkwaliteit in lokale beken te verbeteren. Landbouwleerlingen van KOGEKA worden actief betrokken bij veldonderzoek en kennisoverdracht.
Water op het erf: een uitdaging én een kans
Veel landbouwbedrijven beschikken over een groot erf waarop jaarlijks aanzienlijke hoeveelheden regenwater vallen. Tegelijk ontstaan er op het bedrijf verschillende soorten erfsappen: pers- en silosappen bij het inkuilen, mestsappen uit vaste mestopslag, reinigings- en spoelwater, en percolaatwater dat ontstaat wanneer regenwater in organisch materiaal sijpelt.
Wanneer deze erfsappen in oppervlakte- of grondwater terechtkomen, vormen ze een ernstig milieurisico. Ze werken vaak verzurend en verbruiken veel zuurstof, wat schadelijk is voor het waterleven. Door regenwater- en erfsapstromen op een bedrijf goed in kaart te brengen, wordt het mogelijk om deze stromen beter van elkaar te scheiden. Zo wordt minder regenwater vervuild en ontstaan er kansen voor hergebruik of infiltratie van schoon water.
Individuele begeleiding op landbouwbedrijven
Een belangrijk onderdeel van het project is de persoonlijke begeleiding van landbouwers uit Oud-Turnhout, Ravels en Retie. Op elk deelnemend bedrijf wordt samen met de landbouwer gekeken naar alle water- en sapstromen op het erf: wat loopt al goed, waar zijn knelpunten en welke verbeteringen zijn mogelijk?
Tijdens een eerste bezoek wordt alles in kaart gebracht en worden ook monitoringstools gebruikt om de mogelijke milieueffecten zichtbaar te maken. De resultaten worden gebundeld in een duidelijk en vertrouwelijk verslag. De begeleiding is vrijwillig en niet-controlerend. Vragen voor het beleid kunnen anoniem worden doorgegeven.
Na één tot anderhalf jaar volgt een opvolgbezoek. Daarbij wordt bekeken welke acties werden ondernomen en waar nog verdere ondersteuning nodig is. De inzichten uit deze trajecten worden samengebracht in een praktische inspiratiegids voor landbouwers.
Waterklap in de klas: leren over water en erfsappen
Het project betrekt ook het landbouwonderwijs, zodat jongeren al tijdens hun opleiding kennismaken met deze thema’s. Leerlingen uit verschillende studierichtingen werken samen: sommigen verdiepen zich in de wetenschappelijke achtergrond via literatuurstudie en onderzoek, anderen gaan praktisch aan de slag.
Zo leren leerlingen niet alleen van leerkrachten, maar ook van elkaar. Ze ontwikkelen posters en praktische methodieken om hun kennis op een toegankelijke manier over te brengen aan medeleerlingen. Deze materialen worden niet alleen op school gebruikt, maar ook gedeeld met landbouwers tijdens netwerkmomenten.
Op basis van deze ervaringen wordt een volledig onderwijspakket ontwikkeld dat ook door andere scholen kan worden gebruikt, zodat het thema breder ingang vindt in het landbouwonderwijs.
Netwerkmomenten voor uitwisseling en inspiratie
Tijdens meerdere bijeenkomsten worden landbouwers samengebracht om ervaringen, inzichten en praktische oplossingen te delen. De resultaten van de individuele begeleidingen en het schoolproject worden hier voorgesteld, samen met de gebruikte monitoringstechnieken.
Afhankelijk van de noden kunnen ook andere thema’s aan bod komen, zoals vragen aan het beleid, het financiële kader voor investeringen of nieuwe instrumenten om erf- en silosappen in kaart te brengen. Deze momenten bieden ruimte voor dialoog, herkenning en wederzijdse ondersteuning.
Structureel overleg met het beleid
Van bij de start zijn verschillende beleids- en gebiedspartners betrokken bij het project. Op meerdere momenten wordt er overleg georganiseerd met beleidsinstanties op verschillende niveaus.
Vragen die leven bij landbouwers worden hier besproken vanuit verschillende invalshoeken, met als doel tot realistische en gedragen oplossingen te komen. Deze antwoorden worden teruggekoppeld naar de betrokken landbouwers. De vragen en antwoorden worden bovendien gebundeld op deze website, zodat ze voor alle landbouwers beschikbaar zijn.
Een gebiedsgerichte aanpak voor betere waterkwaliteit
Door landbouwers uit Oud-Turnhout, Ravels en Retie actief te betrekken streven de projectpartners naar een betere waterkwaliteit en het behalen van de doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water in het afstroomgebied van de Kleine Nete I, Wamp en Aa.
Tegelijk wordt via het landbouwonderwijs ingezet op de landbouwers van morgen. Door ook het beleid op verschillende niveaus te betrekken, ontstaat ruimte voor gedragen en haalbare oplossingen. Tot slot wil het project via communicatie naar het brede publiek bijdragen aan meer wederzijds begrip en minder polarisatie.
